Skip to content
⭐ 4.7/5 on Trustpilot · 4,000+ reviews
DELIVERY WITHIN 1-3 DAYS
FREE SHIPPING FROM €80
100-DAY EXCHANGES
⭐ 4.7/5 on Trustpilot · 4,000+ reviews
DELIVERY WITHIN 1-3 DAYS
FREE SHIPPING FROM €80
100-DAY EXCHANGES
⭐ 4.7/5 on Trustpilot · 4,000+ reviews
DELIVERY WITHIN 1-3 DAYS
FREE SHIPPING FROM €80
100-DAY EXCHANGES
Happy SeasonsHappy Seasons
Waarom vieren we kerst op 25 en 26 december?

Waarom vieren we kerst op 25 en 26 december?

Niemand weet precies waarom kerst op 25 december valt: de geboortedatum van Jezus is onbekend, en de oudste bewaarde vermelding van die dag komt uit Rome, in het jaar 354. De dag erna, 26 december, is de dag van Sint-Stefanus, de eerste christelijke martelaar. In Nederland heet die dag Tweede kerstdag. En kerstavond is al feest, deels omdat de kerkelijke dag 's avonds begint.

25 december: de oudste vermelding komt uit Rome

De Chronograaf van 354 is een Romeinse almanak, gemaakt door de kalligraaf Furius Dionysius Filocalus voor een christelijke Romein, Valentinus. In de lijst met gedenkdagen staat bij 25 december: natus Christus in Betleem Iudeae, "Christus is geboren in Bethlehem in Judea". Onderzoekers dateren dit deel van de kalender meestal op 336. Zeker is dat het in 354 op papier stond.

Vanaf de vierde eeuw staat de datum in alle westerse kalenders. In het oosten kwam het feest later: Johannes Chrysostomus preekte er in Antiochië over, waarschijnlijk in 386. Een passage waarin de kerkvader Hippolytus rond het jaar 200 al 25 december noemt, wordt soms als oudere vermelding aangehaald. De Catholic Encyclopedia houdt die passage voor een latere toevoeging. Hier zijn de bronnen het dus niet eens.

Waarom juist die dag? Twee verklaringen

Waarom de kerk 25 december koos, is niet vastgelegd. Historici hebben twee hoofdverklaringen, en over allebei wordt gediscussieerd.

1. De kerk koos een bestaand zonnefeest

Op 25 december vierde Rome de Natalis Invicti, de geboortedag van de "onoverwonnen zon" (Sol Invictus). Sommige onderzoekers denken dat keizer Aurelianus dat feest in 274 invoerde. Volgens deze verklaring zette de kerk Kerst op die dag om het zonnefeest te overschaduwen. Een christelijke tekst uit de late vierde eeuw zegt: als men beweert dat dit de geboortedag van de zon is, dan is Christus zelf de "Zon van de gerechtigheid".

De bezwaren: of Aurelianus het feest wel heeft ingesteld, is onzeker, en de historicus Hijmans acht het zelfs mogelijk dat het heidense feest een reactie was op het christelijke. Volgens Andrew McGowan beschrijft geen enkele antieke christelijke schrijver zo'n keuze; het idee duikt pas in de twaalfde eeuw op, in een kanttekening bij een tekst.

2. De datum is uitgerekend

Rond het jaar 200 rekende Tertullianus uit dat de kruisiging volgens het Johannesevangelie op 25 maart viel, omgezet naar de Romeinse kalender. Als Jezus op dezelfde dag werd verwekt als hij stierf, kom je negen maanden later uit op 25 december. Augustinus schrijft dat Jezus volgens de overlevering op 25 maart is verwekt en op 25 december is geboren.

Zwak punt: geen vroege tekst zegt dat Kerst zo is vastgesteld. De Franse geleerde Louis Duchesne werkte de theorie in 1889 uit en gaf zelf toe dat het nergens zo staat.

Wat blijft er over?

McGowan noemt het een vals dilemma: de twee verklaringen sluiten elkaar niet uit. Het Nederlandstalige Wikipedia-artikel over kerst vindt de rekenverklaring sterker onderbouwd, populaire bronnen houden het vaak bij de overname van heidense winterfeesten. Wat vaststaat: in 354 stond 25 december in Rome als geboortedag van Christus op de kalender. Waarom, weten we niet zeker.

26 december: Sint-Stefanus en Tweede kerstdag

Stefanus is volgens Handelingen 6 en 7 de eerste christelijke martelaar: hij werd gestenigd. In het westen staat zijn feestdag op 26 december, in orthodoxe kerken op 27 december, omdat 26 december daar in het teken staat van Maria. Waarom het de dag na Kerst werd, is niet helemaal duidelijk. Eén verklaring koppelt de datum aan 26 december 415, toen zijn relieken, die volgens de overlevering kort daarvoor waren teruggevonden, in processie naar een kerk in Jeruzalem werden gebracht. Zeker is dat niet.

In Nederland, Duitsland, Oostenrijk en Italië geldt 26 december als tweede kerstdag. In Groot-Brittannië heet het Boxing Day. Waar die naam vandaan komt, is niet zeker: mogelijk van de aalmoesdoos in de kerk, mogelijk van de geschenkdoos voor dienstpersoneel. Dat kerst meerdere dagen duurt, is oud: al in 567 verklaarde het concilie van Tours de twaalf dagen tussen Kerst en Driekoningen tot heilige dagen.

Waarom kerstavond al een hoogtepunt is

De gangbare uitleg is dat de kerkelijke dag 's avonds begint, een gewoonte uit de joodse traditie die teruggaat op Genesis: "het werd avond en het werd morgen, de eerste dag". De avond van 24 december hoort dan al bij 25 december, en kerkelijk begint de kersttijd op die avond. Daar komt de overlevering bij dat Jezus 's nachts werd geboren, vandaar de nachtmis. Het is dus een deel van de verklaring, niet het hele verhaal.

Hoe belangrijk de avond is, verschilt per land. In onder meer Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland en Polen worden cadeaus traditioneel op de avond van 24 december gegeven. In Nederland gebeurt dat vooral met Sinterklaas op 5 december.

Kerst in stijl

Of je nu op 24, 25 of 26 december samenkomt: kersttruien en kerstpyjama's bestaan voor het hele gezin, van baby tot 5XL (per design verschillend, de maten staan op de productpagina).

Bronnen: Catholic Encyclopedia, Christmas: https://www.newadvent.org/cathen/03724b.htm | Andrew McGowan, Biblical Archaeology Society, How December 25 Became Christmas: https://www.biblicalarchaeology.org/daily/ancient-cultures/daily-life-and-practice/how-december-25-became-christmas/ | Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Dies_Natalis_Solis_Invicti, https://en.wikipedia.org/wiki/Chronography_of_354, https://en.wikipedia.org/wiki/Saint_Stephen, https://en.wikipedia.org/wiki/Christmas_Eve

Your cart
Save the ChildrenThank you! You're helping a family in need

Your cart is empty.

Start shopping